ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਘਰਿ ਵਸੈ ਹਉਮੈ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਾਇ ।।
ਅੰਗ-੫੭
ਆਪੁ – ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ
ਪਛਾਣੈ – ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ
ਘਰਿ – ਅੰਦਰਲਾ ਘਰ
ਵਸੈ – ਰਹੇ
ਹਉਮੈ – ਹੰਕਾਰ
ਤ੍ਰਿਸਨਾ – ਇੱਛਾਵਾਂ
ਜਾਇ – ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਓ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੀਏ।
ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੱਬ ਨਾਲ ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਹਰ ਕੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਵੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭੀਖ ਮੰਗਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਇਕ ਰਾਤ ਉਸਨੇ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭਿਖਾਰੀ ਵੀ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਬੰਡਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ‘ਤੇ’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ‘ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਥੱਲੇ ਧਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ।
ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ “ਕੰਧ ਤੇ ਕਿੱਲਾਂ ਠੋਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਾਓ ਆਪਣੇ ਬੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿਓ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਓ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਪਸ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ “ਹੁਣ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਥੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਡਲ ਚੁੱਕ ਲਵੋ।”
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਫਕੀਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਡਲ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਬੰਡਲ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ।
ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਜੋੜਨ ਦਿਓ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੰਡਲ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿੱਖ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਡਲ ਚੁਣਦੇ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੰਡਲ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ FB ਜਾਂ Insta ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਹਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ, ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ, ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ, ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਆੜ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਫਕੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ … ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੰਡਲ ਦਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭਾਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੰਡਲ ਇੱਕ ਖੰਭ ਵਰਗਾ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ?
ਉਮੀਦਾਂ।
ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ? 