ਮਾਇਆ ਮਦਿ ਮਾਤਾ ਹੋਛੀ ਬਾਤਾ ਮਿਲਣੁ ਨ ਜਾਈ ਭਰਮ ਧੜਾ ॥
ਅੰਗ- ੯੨੪
ਮਾਇਆ– ਮਾਇਆ
ਮਦਿ– ਸ਼ਰਾਬ
ਮਾਤਾ– ਨਸ਼ਾ
ਹੋਛੀ– ਛੋਟੀ
ਬਾਤਾ– ਮਸਲਿਆਂ
ਮਿਲਣੁ– ਮਿਲਣ
ਨ ਜਾਈ– ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ
ਭਰਮ– ਭਰਮ
ਧੜਾ– ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜੀਵ ਮਾਇਆ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਧੁੱਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਭੜਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਇੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਫਸ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਰਮਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ।
ਸਾਡਾ ਹੰਕਾਰ ਸਾਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।
ਹਉਮੈ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਸ਼ੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਦ, ਅਨੰਦ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਨਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਅੰਤਰ ਆਤਮੇ ਜਾਗੇ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਓੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਭਰਮ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ, ਵਰਜਿਤ ਹੈ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗੁਰੂ ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਇਨਸਾਨ ਬਣਨ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ? 