ਪਾਰਸ ਮਣੀ ਰਸਾਇਣਾ ਕਰਾਮਾਤ ਕਾਲਖ ਆਨ੍ਹੇਰੇ।।
(ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵਾਰ ੫, ਪਉੜੀ ੭)
ਪਾਰਸ– ਪਾਰਸ ਪੱਥਰ
ਮਣੀ– ਰਤਨ
ਰਸਾਇਣਾ– ਅੰਮ੍ਰਿਤ
ਕਰਾਮਾਤ– ਕਰਾਮਾਤ
ਕਾਲਖ– ਕਾਲਖ
ਆਨ੍ਹੇਰੇ– ਹਨੇਰਾ
ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਪਾਰਸ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਕ ਵਾਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਇਕ ਕੰਧ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੰਧ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬੰਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ; “ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ‘ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ’ ਅਤੇ ‘ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਰੱਬੀ-ਜੀਵ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ’ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਢਹਿ ਰਹੀ ਕੰਧ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਕਿਉਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ?
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਨਮੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕੰਧ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇੱਕ ਚੇਤੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਣਜਾਣ ਕੰਧ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।”
ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਇਨਸਾਨ ਵਜੋਂ ਉਭਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਦਿੱਤੀ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਲੱਭ ਸਕੀਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਸਰਲ ਪੱਖ ਦਿਖਾਉਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ‘ਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਨ, ਉੱਚੀ ਸੋਚ’ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰਲ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰ ਲੱਭਦੇ ਸਨ।
ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ? 