ਬੰਧਨ ਨ ਤੂਟਹਿ ਮੁਕਤਿ ਨ ਪਾਇ ॥
ਅੰਗ- ੨੩੧
ਬੰਧਨ– ਬੰਧਨ
ਨ ਤੂਟਹਿ– ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ
ਮੁਕਤਿ– ਮੁਕਤੀ
ਨ ਪਾਇ– ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ, ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹਾਂ?
ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਓਥੋਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਓ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਕਿਸੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ,
ਆਓ ਆਪਾਂ ਧਰਮ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਨਸਲ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹੀਏ।
ਆਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਈਏ, ਗੁੰਮਰਾਹ ਨਾ ਹੋਈਏ।
ਆਓ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾ ਕਰੀਏ।
ਆਓ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਕਰੀਏ।
ਤਾਰੀਖਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਰ ਪਲ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹਾਂ?
ਕੀ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਹੈ?
ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਹੀ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ, ਪਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਨਸਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜੇ ਅਸੀਂ ਵਿਆਪਕ ਸੋਚ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਾਂ।
ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ? 