ਫਾਥੀ ਮਛੁਲੀ ਕਾ ਜਾਲਾ ਤੂਟਾ ॥
ਅੰਗ- ੮੯੮
ਫਾਥੀ– ਫੜੀ ਹੋਈ
ਮਛੁਲੀ– ਮੱਛੀ
ਜਾਲਾ– ਜਾਲ
ਤੂਟਾ– ਟੁੱਟ ਗਿਆ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਆ ਵੱਸਿਆ ਤਾਂ ਜੀਵ ਰੂਪੀ ਮੱਛੀ ਦਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਦਾ ਜਾਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੂਫੀ ਕਹਾਣੀ-
“ਜੁਨੈਦ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਕਸਬੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੁਨੈਦ ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ‘ਉਡੀਕ ਕਰੋ’।
ਉਹ ਆਦਮੀ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਨੈਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਕੌਣ ਕਿਸ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕੀ ਗਾਂ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਆਦਮੀ ਇਸ ਗਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
“ਬੇਸ਼ੱਕ।
ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ‘ਗਾਂ’ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਉਸਦਾ ਮਾਸਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰੱਸੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਗਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਗੁਲਾਮ ਹੈ।”
ਅਤੇ ਜੁਨੈਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਹੁਣ ਦੇਖੋ।”
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੈਚੀ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗਾਂ ਭੱਜ ਗਈ।
ਆਦਮੀ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜੁਨੈਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਹੁਣ ਦੇਖੋ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਕੌਣ ਹੈ?
ਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਭੱਜ ਰਹੀ ਹੈ।
’ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ?”
ਪਰ ਜੁਨੈਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।
ਉਹ ਸਾਰੀ ਬਕਵਾਸ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ । ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਾਗਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ।
ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਜਿਸ ਪਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ।
ਇਹ ਬਕਵਾਸ ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਭੱਜ ਗਈ ਸੀ।”
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਭੱਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਸਟਰ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਫੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ, ਸਾਡੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਸਾਡਾ ਮਨ, ਸਾਡੇ ਭਰਮ। ਇਹ ਉਹ ਮੱਛੀ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਜਕੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਦਮ ਘੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ? 