ਬਹਿਸ ਕਰਨਾ

ਝਗਰੁ ਕੀਏ ਝਗਰਉ ਹੀ ਪਾਵਾ ॥
ਅੰਗ-੩੪੧

ਝਗਰੁ – ਬਹਿਸ
ਕੀਏ – ਕਰਨ ਨਾਲ
ਝਗਰਉ – ਲੜਾਈ
ਪਾਵਾ– ਮਿਲਦੀ ਹੈ

ਬਹਿਸ ਕਰਕੇ ਬਸ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੀ ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।


ਗਰਮ ਬਰਤਨ ਜਾਂ ਕੜਾਹੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੱਥ ਢੱਕ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਸੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਔਲਿਕ ਆਈਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ

“ਇੱਕ ਤਰਕਪੂਰਨ ਦਲੀਲ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਈਏ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ।”

ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਲੜ ਰਹੇ ਹੋ ਉਹ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ।

ਧਰਮ, ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮ ਭਾਂਡੇ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਜਾਓ, ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹਿਸ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ?

ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਬਹਿ ਜਾਵੋਗੇ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਢਾਲ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਰੱਬ ਦਾ ਭਉ (ਭਾਗ – ੧)

ਤੁਸੀਂ ਕੁਕਿੰਗ ਗੈਸ ਬਾਲਦੇ ਹੋ , ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਬਾਲਦੇ ਹੋ ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਏ ।

ਤੁਸੀਂ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ ।

ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿਤੇ ਫੇਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਈਏ । ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਕਿਉਂ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ? ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਵਾਂ ।

ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ ਲਈ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਡਰ ਬਿਨਾਂ ਧਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ |

ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਭਉ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਭਉ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਟਿਕਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।


“ ਜਾਂ ਭਉ ਪਾਏ ਆਪਣਾ “(੪੯੦)

ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਟਿਕੇਗਾ । ਰੱਬ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਭਉ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |

ਮਨ ਦਾ ਡਰ

ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦ ਨ ਸਵਰਸਿ ਕਾਜਾ ॥
ਅੰਗ-੨੨੫

ਬਿਨੁ – ਬਿਨਾਂ
ਗੁਰ ਸਬਦ – ਗੁਰੂ ਦੇ ਗਿਆਨ
ਨ ਸਵਰਸਿ – ਨਹੀਂ ਸਵਰਦੇ
ਕਾਜਾ – ਕਾਰਜ

ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਸਾਡੇ ਕਾਰਜ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।


“ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੂਤੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੁੱਖੇ ਰਾਖਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੁਕਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਇਸਤਰਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ…

ਇਹ ਸਭ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ…

ਅਖੀਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਪਨਾ ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਦਰਿੰਦਾ ਉਸ ਭੈਭੀਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਚੀਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਔਰਤ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

“ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਹੋ! ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੋਗੇ!”

ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ? ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ।”


ਰਾਖਸ਼ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਡਰ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰ: “ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ”
ਜ: “ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਵੀ ਹੋਏਗਾ।”

ਸ: “ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?
ਜ: “ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਬਸ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕੁ ਬੰਦੇ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।”

ਪ੍ਰ: “ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਂਗਾ?”
ਜ: “ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਜੀਅ ਸਕਦੇ, ਤਬਾਹੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਜੀਅ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀਓ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਹੋ।”

ਸ: “ਕੀ ਜੇ …?
ਜ: “ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾ ਦਿਓ। ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੁਣਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਬ ਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।