ਜਿਨ੍ ਮਨਿ ਹੋਰੁ ਮੁਖਿ ਹੋਰੁ ਸਿ ਕਾਂਢੇ ਕਚਿਆ ॥
ਅੰਗ- ੪੮੮

ਜਿਨ੍- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
ਮਨਿ ਹੋਰੁ- ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ
ਮੁਖਿ ਹੋਰੁ- ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਹੋਰ
ਕਾਂਢੇ- ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਕਚਿਆ- ਕੱਚੇ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

---

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਰਜੀਕਲ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਕਿਉਂ ਠੀਕ ਹੈ?

ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਮਾਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ।

ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਿਆਂ ਬਗੈਰ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਈ

ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਸਕ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ..

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ‘ਦੂਜੇ ਮਾਸਕ’ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਿਹਰੇ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਔਖੇ ਹਨ।
ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਰੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, ਪਰ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਦੂਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਸਕ ਅਸਲ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹਨ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਮਖੌਟੇ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤੀ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਮਾਸਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀਅਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।

ਸਾਡੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਨਾ ਬਣਾਵੇ।

ਸਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਚਾਪਲੂਸੀ ਨਹੀਂ।

ਸਾਡੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ।

ਸਰਜੀਕਲ ਮਾਸਕ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਅਸਲ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ।

ਅੱਜ ਸੰਸਾਰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਬਖਸ਼ੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਸਮਗਰੀ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ । ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

ਇਹ ਕਿਉਂ ?

ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਨਾ ਭੇਟ ਹੋ ਜਾਵਾਂ । ਮੇਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਭੇਟ ਹੋ ਜਾਏ।

ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਆ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੈ । ਲੋਚਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਫਲਾਂ ਦਾ ਟੋਕਰਾ ਤਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿਆਂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ।

ਇਹ ਚੰਗੀਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ । ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਤਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ। ਆਪਣੀ ‘ਮੈਂ’ ਦੀ ਬਲੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ । ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਤੇਰੀ ‘ਮੈਂ’ ਅਰਪਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤੇਰੀ ‘ਮੇਰੀ’ ਅਰਪਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ । ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਪੂਜਾ ਇੰਝ ਕਰ, ਜਿਸ ਵਕਤ ਤੁੂ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਵੇ ਉਸ ਵਕਤ ਤੇਰਾ ਅਭਿਮਾਨ ਵੀ ਚੁੱਕ ਜਾਏ ,ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਏ ।

ਤੇਰੀ ‘ਮੈਂ’ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ‘ਮੇਰੀ’ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ । ਜਿਸ ਦੀ ਤੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੁੂਜਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦੀ ਭੇਟਾ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ , ਉਹ ਤਾਂ ਭੇਟਾ ਕੀਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ।

ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਕਿ ਭੇਟਾਂ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ,

ਤਨੁੁ ਮਨੁ ਅਰਪਉ ਪੂਜ ਚਰਾਵਉ॥ (੫੨੫)

ਪੂਜਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਨ ਮਨ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ, “ਮੈਂ,ਮੇਰੀ” ਸਭ ਪੁੂਜ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਆਂ। ਉਹ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ , ਬਸ ਸਮਾਨ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੀ ਹੈ ।

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਵੰਡ ਕੇ ਛਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਤਨ ਮਨ ਭੇਟ ਕਰ ।ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਤਨ ਭੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ,ਤਨ ਦੁਆਰਾ, ਭਾਵ ਕਰਨੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰ ਸਿੱਖਿਆ ਕਮਾਉਣੀ ।ਮਨ ਭੇਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ,ਗੁਰਮਤਿ ਕਮਾ ਕੇ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਰੱਖਣਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵੀ ਨਿਰਮਲ ਹੋਏਗਾ ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਤਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਤੇ ਤਨ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰ।

ਪੂਜਾ ਕੀਚੈ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਪੂਜ ਨ ਹੋਇ॥ (੪੮੯)

ਮਨ ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ ਹੈ ਆਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ ॥
ਅੰਗ- ੪੪੧

ਮਨ – ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ
ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ – ਰੱਬੀ ਜੋਤ ਦਾ ਰੂਪ
ਆਪਣਾ – ਖੁਦ ਦਾ
ਮੂਲੁ– ਅਸਲੀਅਤ
ਪਛਾਣੁ – ਪਹਿਚਾਣ

ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ! ਤੂੰ ਰੱਬੀ ਦੀ ਜੋਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ।

---

ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਧਰੁਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਤਿ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਸਵੈ-ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ “ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੇ ਵੀ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਈਏ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ।”

ਇਸ ਲਈ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ ,ਕਿਤੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਆਤਮ ਚਿੰਤਤ ਨਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੀ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਈਏ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਣ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ!

ਤੁਸੀਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋ।

ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਹ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਛੱਡਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪਿਆਰ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਬਣ ਕੇ ਘੁੰਮਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਓ।

ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਮਨ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।

ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਲੱਭੋ!

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ,

ਪਿਛਲੇ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠੀਏ?

ਸਤਿਗੁਰੁ ਬੋਹਿਥੁ ਹਰਿ ਨਾਵ ਹੈ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਚੜਿਆ ਜਾਇ (੪੦)

ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਬੈਠਣ ਦਾ ?

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦੀ ਟਿਕਟ

ਇਹ ਹੈ ਸਮਰਪਣ ।

ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਜੋ ਚਲੈ ਵਿਚਿ ਬੋਹਿਥ ਬੈਠਾ ਆਇ(੪੦)

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਾ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿਓ, ਗੁਰੂ ਬਿਠਾ ਲਏਗਾ, ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਓ ਤੇ ਜੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਗਰੰਟੀ ਵੀ ਹੈ

ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਿਆ (੪੭੦)

ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ ਕਿ ਦੱਸੋ,” ਇਹ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਸ ਤੱਟ ਤੋਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਸ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਮਿਲੇਗਾ।” ਭਲਿਓ ! ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਥਾਂ ਦੱਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ,

ਆਠ ਪਹਰ ਗੁਣ ਗਾਇ ਸਾਧੂ ਸੰਗੀਅੇੈ (੩੯੮)

ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਠੇ ਪਹਰ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਓ ।ਇਹੀ ਉਹ ਤੱਟ ਹੈ , ਜਿੱਥੋਂ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਚੜ੍ਹ ਸਕੀਦਾ ਹੈ ।