ਸਵੈ-ਪੇ੍ਮ

ਮਨ ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ ਹੈ ਆਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ ॥
ਅੰਗ- ੪੪੧

ਮਨ – ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ
ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ – ਰੱਬੀ ਜੋਤ ਦਾ ਰੂਪ
ਆਪਣਾ – ਖੁਦ ਦਾ
ਮੂਲੁ– ਅਸਲੀਅਤ
ਪਛਾਣੁ – ਪਹਿਚਾਣ

ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ! ਤੂੰ ਰੱਬੀ ਦੀ ਜੋਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ।


ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਧਰੁਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਤਿ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਸਵੈ-ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ “ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੇ ਵੀ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਈਏ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ।”

ਇਸ ਲਈ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ ,ਕਿਤੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਆਤਮ ਚਿੰਤਤ ਨਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੀ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਈਏ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਣ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ!

ਤੁਸੀਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋ।

ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਹ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਛੱਡਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪਿਆਰ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਬਣ ਕੇ ਘੁੰਮਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਓ।

ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਮਨ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।

ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਲੱਭੋ!

ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰੋ

ਅਣਹੋਦੇ ਆਪੁ ਵੰਡਾਏ ॥ ਕੋ ਐਸਾ ਭਗਤੁ ਸਦਾਏ ॥
ਅੰਗ-੧੩੮੪

ਅਣਹੋਦੇ – ਕੁਝ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ
ਆਪੁ – ਆਪਣਾ ਆਪ
ਵੰਡਾਏ – ਵੰਡ ਦੇਵੇ
ਕੋ ਐਸਾ– ਕੋਈ ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ
ਭਗਤੁ– ਭਗਤ
ਸਦਾਏ – ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤੱਕ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਭਗਤ ਜਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।


ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰੋ

ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਿਤਾਬ ਟੌਡ ਹੈਨਰੀ ਦੀ “ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰੋ” ਹੈ।

ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਜਦੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਧਰਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?”

ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: “ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਖਾੜੀ ਰਾਜ।”

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ।”

ਤਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ / ਮਰ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ। ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਧਰਤੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

ਇਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਟੌਡ ਹੈਨਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰੋ” ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ, ਇਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਦੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ:

“ਆਪਣੀ ਕਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇ ਨਾ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਤੱਕ ਹੀ ਨਾ ਰੱਖੋ।”

ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸਾਰੀ ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ।

ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੰਡੋ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਪਿਆਰ ਕਰੋ, ਸਾਂਝਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਵੰਡੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਾ ਰੱਖੋ।

ਆਓ ਵੰਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨੇਕੀ ਦੇ ਹਰ ਐਟਮ ਨੂੰ ਫੈਲਾਓ।

ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ …..

ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰੋ।

ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ ,


ਪਿਛਲੇ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠੀਏ?


ਸਤਿਗੁਰੁ ਬੋਹਿਥੁ ਹਰਿ ਨਾਵ ਹੈ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਚੜਿਆ ਜਾਇ (੪੦)


ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਬੈਠਣ ਦਾ ?


ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦੀ ਟਿਕਟ


ਇਹ ਹੈ ਸਮਰਪਣ ।


ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਜੋ ਚਲੈ ਵਿਚਿ ਬੋਹਿਥ ਬੈਠਾ ਆਇ(੪੦)


ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਾ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿਓ, ਗੁਰੂ ਬਿਠਾ ਲਏਗਾ, ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਓ ਤੇ ਜੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਗਰੰਟੀ ਵੀ ਹੈ


ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਿਆ (੪੭੦)


ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ ਕਿ ਦੱਸੋ,” ਇਹ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਸ ਤੱਟ ਤੋਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਸ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਮਿਲੇਗਾ।” ਭਲਿਓ ! ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਥਾਂ ਦੱਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ,


ਆਠ ਪਹਰ ਗੁਣ ਗਾਇ ਸਾਧੂ ਸੰਗੀਅੇੈ (੩੯੮)


ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਠੇ ਪਹਰ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਓ ।ਇਹੀ ਉਹ ਤੱਟ ਹੈ , ਜਿੱਥੋਂ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਚੜ੍ਹ ਸਕੀਦਾ ਹੈ ।

ਮਨ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ

ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਬੜੇ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲਦੇ ਨੇ, ਬੜੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ |

ਜੀਵ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਕਦੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ, ਕਦੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦੇ, ਕਦੇ ਈਰਖਾ ਦੇ, ਕਦੇ ਦੁਬਿਧਾ ਦੇ, ਕਦੇ ਹੰਗਤਾ ਤੇ ਕਦੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਹੀ ਤੂਫਾਨ ਹਨ |

ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤੂਫਾਨ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ | ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਧਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |

ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ | ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੋਲਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ | ਇਸ ਦੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਤਣਾਓ ਹੀ ਤਣਾਓ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ | ਅੱਜ ਅਨੇਕਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ


ਅੰਤਰਿ ਚਿੰਤਾ ਨੀਦ ਨਾ ਸੋਵੈ ॥ (੬੪੬)


ਗੁਟਕਾ ਸਾਹਿਬ ਫੜ ਕੇ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਅੰਦਰ ਖਪਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਖਿੱਝਦਾ ਵੀ ਹੈ | ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ | ਬਾਣੀ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ , ਪਰ ਅੰਦਰ ਅਜੇ ਈਰਖਾ ਵੀ ਹੈ |

ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਤੂਫਾਨ |

ਸਾਹਿਬ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਨੇ ਗਾਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਚੋਂ ਉੱਠ, ਹੋਸ਼ ਕਰ, ਕਿਤਨੀ ਦੇਰ ਮਦਹੋਸ਼ ਰਹੇਂਗਾ | ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਹ ਬਾਜ਼ੀ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਸਤੇ ਮਿਲੀ ਸੀ , ਕਿਧਰੇ ਹਾਰ ਨਾ ਜਾਈਂ |

ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ , ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਯਾਤਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ , ਤੂੰ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ , ਨਾਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ | ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਏਗਾ |

ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖੇ ਨੇ , ਪਰ ਸੱਚ ਆਖਾਂ ਨਾਮ ਦਾ ਬੇੜਾ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਿਆ |

ਨਾਮ ਦਾ ਬੇੜਾ ਹੈ ਹੀ ਐਸਾ, ਜਿਹੜਾ ਸਦਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ |


ਬੋਹਿਥੜਾ ਹਰਿ ਚਰਣ ਮਨ ਚੜਿ ਲੰਘੀਐ ॥ (੩੯੮)


ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਬੋਹਿਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਕੋਈ ਡੁੱਬਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ|


ਪਰ ਸੁਆਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਏ ਕਿਵੇਂ ?

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ

ਉਲਾਹਨੋ ਮੈ ਕਾਹੂ ਨ ਦੀਓ ॥
ਅੰਗ-੯੭੮

ਉਲਾਹਨੋ – ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ
ਮੈ – ਮੈਂ
ਕਾਹੂ – ਕਿਸੇ ਲਈ
ਨ ਦੀਓ – ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ

ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।


2008 ਵਿੱਚ ਰਾਬਰਟ ਪੈਟੀਸਨ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟਾਲਕਰ ਸੀ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਡੇਰਾ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨਿੱਤ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਸਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਹਿੱਲੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਇੰਨੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁੜੀ ਤੰਗ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਈ।

ਮੈਂ ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬਸ ਆਪਣੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਇਹ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗਾਇਬ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਆਦਤ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਭੜਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।

ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਅਦਾਕਾਰ ਨੇ ਸਟਾਲਕਰ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲੋ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ ਪਰ ਕਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾ ਕਰੋ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਸਵੈ-ਤਰਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ।

ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੋ, ਜੋ ਹੱਲ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅੰਮਿ੍ਤ ਵੇਲਾ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਗਏ । ਸਵਾ ਪਹਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਕਸਾਈਆਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ,ਪੁਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ,” ਭਲਿਓ ! ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ।ਇਹ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ , ਇਹ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਹੈ ।”


ਪਹਿਲਾਂ ਕਸਾਈਆਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਕੱਟਨਾ ਤੇ ਫਿਰ ਮਾਸ ਵੇਚਣਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਜਾਨਵਰ ਵੰਡਣੇ ਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਖੂਨ ਖਰਾਬਾ ਕਰਨਾ ।


ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ । ਆਖਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਸਨਾ ਚੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਨਿਕਲੇ


ਲਾਹੌਰ ਸਹਰੁ ਜਹਰ ਕਹਰੁ ਸਵਾ ਪਹਰੁ ॥ (੧੪੧੨)


ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਉੱਕਰੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਜੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਜੀਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ ਉਸ ਦਾ ਜਿਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ|


ਜਿਹੜਾ ਜੀਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਭਾਵ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ , ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕਹਿਰ ਵਰਤਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ | ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਦਾਚਿੱਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ |


ਗੁਰਸਿੱਖ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲਿਓ ! ਤੁਸਾਂ ਤੱਕਿਆ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮਾਵਾਂ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਵਾਸਤੇ| ਪੁੱਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,” ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆਈ ਹੈ| ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਉੱਠਣਾ |”


ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਝਿੜਕਾਂ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਕਈ ਵਾਰ ਚਪੇੜ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ , ਪਰ ਸਕੂਲ ਜ਼ਰੂਰ ਭੇਜਦੇ ਹੋ | ਉਹਦਾ ਚਿੱਤ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ |

ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਆਪ ਜਗਾਉਂਦੇ ਨੇ |


ਸਤਿਗੁਰੁ ਜਾਗਿ ਜਗਾਇਦਾ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ॥ ਵਾਰ ੨੬(੧੭)


ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਹੀ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਆਪ ਉੱਦਮ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਠਾਉਂਦੇ ਨੇ । ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੌਣ ਉੱਠ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਉਠਾ ਸਕੂਲ ਭੇਜ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਠਾ ਕੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ |


ਇਸ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰੋ, ਸਿਮਰਨ ਵੀ ਕਰੋ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਕਰੋ |


ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗੋ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਬੱਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |

ਬਹਿਸ ਕਰਨਾ

ਝਗਰੁ ਕੀਏ ਝਗਰਉ ਹੀ ਪਾਵਾ ॥
ਅੰਗ-੩੪੧

ਝਗਰੁ – ਬਹਿਸ
ਕੀਏ – ਕਰਨ ਨਾਲ
ਝਗਰਉ – ਲੜਾਈ
ਪਾਵਾ– ਮਿਲਦੀ ਹੈ

ਬਹਿਸ ਕਰਕੇ ਬਸ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੀ ਮੁੱਲ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।


ਗਰਮ ਬਰਤਨ ਜਾਂ ਕੜਾਹੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੱਥ ਢੱਕ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਸੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਔਲਿਕ ਆਈਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ

“ਇੱਕ ਤਰਕਪੂਰਨ ਦਲੀਲ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਈਏ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ।”

ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਲੜ ਰਹੇ ਹੋ ਉਹ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ।

ਧਰਮ, ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮ ਭਾਂਡੇ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਜਾਓ, ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹਿਸ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ?

ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਬਹਿ ਜਾਵੋਗੇ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਢਾਲ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਸੰਸਾਰਿਕ ਦੌੜ

ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਬੜੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ।


“ਦਿਨ ਰਵਿ ਚਲੈ ਨਿਸਿ ਸਸਿ ਚਲੇੈ ਤਾਰਿਕਾ ਲਖ ਪਲੋਇ ॥”(੬੪)


ਤਾਰੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ ।

ਬੰਦੇ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਦੌੜਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ । ਅੱਜ ਬੰਦੇ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਏ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ।

ਮਾਇਆ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ।ਮਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਨ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਸੋਚਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ , ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਵੀ ।

ਜਿੱਧਰ ਦੇਖੋ ਦੌੜ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ।ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਦੌੜੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ।ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੌੜ ਮੁੱਕ ਗਈ ਉਸ ਦਿਨ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ।

ਜੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੌੜ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ ਤੇ ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਮੁੱਕ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਫੁਰਨਿਆਂ ਦੀ ਦੌੜ ਮੁੱਕ ਗਈ ਤਾਂ ਮਨ ਮਰ ਗਿਆ ।

ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ , ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ । ਲੇਕਿਨ ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ । ਇਹ ਭੇਦ ਹੈ ਮੌਤ ਦਾ ।

ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਟੁੱਟਿਆ| ਪਰ ਮਨ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ । ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਆਸਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਵਾਸਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਹੈ ।

ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸੁਆਸ ਹਨ , ਉਤਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਆਸ ਵੀ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ।


ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਜੀਵ ਦੇ ਸੁਆਸ ਤਾਂ ਘਟ ਰਹੇ ਨੇ, ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਲਟਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

ਸਵਾਸ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ , ਸਰੀਰ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚ ਜਲ ਜਾਏਗਾ ਪਰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਜੇ ਆਸਾ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਹੋਰ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਦੇਣਾ ਹੈ|


ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ,”ਹੇ ਬੰਦਿਆ! ਤੇਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮੁੱਢ- ਕਦੀਮੀ ਸੁਭਾਅ ਹੈ । ਪਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਘੱਟ। ਅੱਛਾ ਚਲੋ , ਹੁਣ ਜਿਤਨਾ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ,ਉਤਨੀਅਾ ਆਸਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਹੁਣ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ । ਬਾਕੀ ਜਿੰਨੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਣਗੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਜਨਮ ਲੈਣੇ ਪੈਣਗੇ|”

ਰੱਬ ਦਾ ਭਉ (ਭਾਗ – ੨)

ਪਿਛਲੇ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਭਉ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ |


ਹੁਣ ਦੱਸੋ ਇਹ ਭਉ ਮਿਲੇਗਾ ਕਿਵੇਂ?

ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਧਾਓ । ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯਾਦ ਵਧਾਉਗੇ ,ਉਤਨਾ ਪਿਆਰ ਵਧੇਗਾ । ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਵਧੇਗਾ, ਉਨੀ ਯਾਦ ਵਧੇਗੀ ।

ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ ।ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਬ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਈ ਜਾਓ, ਗਾਈ ਜਾਓ| ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਧਾਈ ਜਾਓ ,ਵਧਾਈ ਜਾਓ।

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁਣ ਗਾਈ ਜਾਓਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਧੇਗੀ । ਜਦੋਂ ਯਾਦ ਵਧੇਗੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਭਉ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗੇਗਾ ।

ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ । ਬਸ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਏ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਜਾਏਗੀ । ਫੇਰ ਉਸਦੀ ਹਰ ਬਾਣੀ, ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਪੈ ਜਾਏਗਾ ।

ਪਿਆਰ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੋਝੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਵੇਗੀ |

ਰੱਬ ਦਾ ਭਉ (ਭਾਗ – ੧)

ਤੁਸੀਂ ਕੁਕਿੰਗ ਗੈਸ ਬਾਲਦੇ ਹੋ , ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਬਾਲਦੇ ਹੋ ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਏ ।

ਤੁਸੀਂ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ ।

ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿਤੇ ਫੇਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਈਏ । ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਕਿਉਂ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ? ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਵਾਂ ।

ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ ਲਈ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਡਰ ਬਿਨਾਂ ਧਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ |

ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਭਉ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਭਉ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਟਿਕਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।


“ ਜਾਂ ਭਉ ਪਾਏ ਆਪਣਾ “(੪੯੦)

ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਟਿਕੇਗਾ । ਰੱਬ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਭਉ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |