ਆਤਮ ਰਸ

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਹੈ, ਅੰਨ ਦੀ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਮਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਹੈ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ।

ਇਸੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਹੈ, ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੀ । ਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਹਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ ਸਰੀਰ ਮਰ ਜਾਏਗਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ।

ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਮਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਏਗੀ । ਇੰਝ ਹੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ ।

ਸਰੀਰ ਆਹਾਰ ਕਰਕੇ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ । ਆਹਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।ਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਹਾਰ ਮਿਲੇ, ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹੇਗਾ । ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ।

ਜੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਮਨ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਿਰਮਲ ਹੋਏਗਾ । ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਤਮ ਰਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਹਰਿ ਰਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਆਹਾਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਇਗਾ ,ਤੇਰਾ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ । ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਆਹਾਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏਗਾ , ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਗੇ ।


“ਸੋ ਪੰਡਿਤ ਜੋ ਮਨੁ ਪਰਬੋਧੈ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਆਤਮ ਮਹਿ ਸੋਧੈ ॥”

ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।

ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਘਰਿ ਵਸੈ ਹਉਮੈ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਾਇ ।।
ਅੰਗ-੫੭

ਆਪੁ – ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ
ਪਛਾਣੈ – ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ
ਘਰਿ – ਅੰਦਰਲਾ ਘਰ
ਵਸੈ – ਰਹੇ
ਹਉਮੈ – ਹੰਕਾਰ
ਤ੍ਰਿਸਨਾ – ਇੱਛਾਵਾਂ
ਜਾਇ – ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਬੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਹਉਮੈ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।


ਆਓ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੀਏ।

ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੱਬ ਨਾਲ ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਹਰ ਕੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਵੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭੀਖ ਮੰਗਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਇਕ ਰਾਤ ਉਸਨੇ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਭਿਖਾਰੀ ਵੀ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਬੰਡਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ‘ਤੇ’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ‘ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਥੱਲੇ ਧਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ।

ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ “ਕੰਧ ਤੇ ਕਿੱਲਾਂ ਠੋਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਾਓ ਆਪਣੇ ਬੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲਟਕਾ ਦਿਓ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਓ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ।

ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਪਸ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ “ਹੁਣ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਥੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਡਲ ਚੁੱਕ ਲਵੋ।”

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਫਕੀਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਡਲ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।


ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਬੰਡਲ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ।

ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਜੋੜਨ ਦਿਓ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੰਡਲ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿੱਖ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਡਲ ਚੁਣਦੇ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੰਡਲ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ FB ਜਾਂ Insta ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਹਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ, ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ, ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ, ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਆੜ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।

ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਫਕੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ … ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੰਡਲ ਦਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭਾਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੰਡਲ ਇੱਕ ਖੰਭ ਵਰਗਾ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ?

ਉਮੀਦਾਂ।

ਦੂਖ ਰੋਗ ਸੰਤਾਪ ਉਤਰੇ ਸੁਣੀ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ॥


ਇਕ ਬੀਬੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ,”ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੜੀ ਵਾਰੀ , ਬੜੀ- ਬੜੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੀ ਹੈ,ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਦੁਖ ਰੋਗ ਉਤਰੇ ਨਹੀਂ|”

ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਉਤਰੇ?

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ |

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨੀ ਹੈ | ਭਾਵ ਵਿਚਾਰ – ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਸਮਝ- ਸਮਝ ਕੇ, ਮਹਿਸੂਸ(feel) ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਪੜੀਏ, ਸੁਣੀਏ, ਗਾਵੀਏ ਤਾਂ ਹੀ ਅਸਲ ਰਸ-ਮਹਾ ਰਸ ਆਵੇਗਾ , ਅਨੰਦ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਦੁਖ, ਰੋਗ, ਸੰਤਾਪ ਸਭ ਨੱਠ ਜਾਣਗੇ |

ਦੁਖ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ | ਮਨ ਨੂੰ ਇਹੀ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ |

ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਭੂ ਵੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੁਖ ਨੂੰ ਵੱਸਣ ਲਈ ਥਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ |
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ |

ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਉਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਕੋਲ ਸੁੱਖ ਹੋਣ, ਜੋ ਸੁੱਖ ਦੇ ਸਕੇ । ਭਾਵ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਫਰਿਆਦ ਕਰੀਏ ।

ਹਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ,ਸਤਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਮਨਮੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭੇਖ ਧਾਰੀਆਂ,ਦੇਹ ਧਾਰੀਆਂ,ਸਿਆਣਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ।


ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ।ਇੰਜ ਦੁੱਖ ਦਵਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।


ਦੁਖੁ ਦਾਰੂ ਸੁਖੁ ਰੋਗੁ ਭਇਆ ਜਾ ਸੁਖੁ ਤਾਮਿ ਨ ਹੋਈ ॥

“ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਦਮ ਚੁਕੋਗੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਖ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗਾ।”

ਚਰਨ ਸਰਨਿ ਗੁਰ ਏਕ ਪੈਡਾ ਜਾਇ ਚਲ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋਟਿ ਪੈਡਾ ਆਗੇ ਹੋਇ ਲੇਤ ਹੈ।।
(ਵਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ)

ਚਰਨ – ਕਦਮ
ਸਰਨਿ ਗੁਰ – ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ
ਜਾਇ ਚਲ– ਚੱਲਦਾ ਰਹਿ
ਕੋਟਿ – ਕਰੋੜ
ਆਗੇ ਹੋਇ – ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ
ਲੇਤ ਹੈ– ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।


ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਦਮ ਚੁਕੋਗੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਖ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗਾ।”
ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ? ਹਾਂ ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਇੱਕ ਕਦਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਪਏਗਾ।

ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਲਵੋ।

ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਚੰਦ ‘ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਾਮਯਾਬੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ?

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ, “ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਦਮ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਲ ਹੈ।”

ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਦਮ ਵਰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਦਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਈ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਕਰੋਗੇ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਪਰ ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਖ ਕਦਮ ਕਿਉਂ?

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਪਰ ਜਾਵੇ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾੜ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਸਾਡੀ ਹਉਮੈ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਭ ਗੁਆ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗੁਰੂ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲੱਖਾਂ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਬੁੱਧੀ, ਦਿਸ਼ਾ, ਸਹਾਇਤਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਇਹ ਸਭ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਦਮ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ।

ਦੀਖਿਆ, ਸਮਰਪਣ, ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ, ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੱਟਣਾ, ਇਹ ਰੱਬੀ ਸੁਭਾਅ ਹੈ।

*ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਦਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਚਲਦੇ ਰਹੋਗੇ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਰੱਬ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਬਣੋ। ਤਾਂ ਜੋ ਹੰਕਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਧੋ ਸਕੇ।

ਮੈੰ (ਇੱਕ ਦੂਤ)

ਹਉ ਆਪਹੁ ਬੋਲਿ ਨ ਜਾਣਦਾ ਮੈ ਕਹਿਆ ਸਭੁ ਹੁਕਮਾਉ ਜੀਉ ॥
ਅੰਗ-੭੬੩

ਹਉ– ਮੈਂ
ਆਪਹੁ – ਆਪਣੇ
ਬੋਲਿ – ਸ਼ਬਦਾਂ
ਨ ਜਾਣਦਾ – ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ
ਕਹਿਆ – ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ
ਸਭੁ– ਸਾਰਾ
ਹੁਕਮਾਉ – ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਵੀ ਮੈਂ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।


ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਿੰਨੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦੇ ਹੋ?
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣਾ ਇੱਕ ਨਿੱਤ ਦਾ ਕਾਰਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ whatsapp group ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੇ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ whatsapp groups ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਏਦਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਾਪਸੰਦਗੀ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਹਾਸੇ ਦੇ emoji ਜਾਂ thumbs up ਦੇ emoji ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਹਨ?

ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਾਂ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।”

ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਵੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹੋ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣਾ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਹੈ।

ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਜੋੜੋ। ਇਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਉਮੈ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਵੀ Litmus ਟੈਸਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਜਾਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠੋ। ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਅੱਗੇ ਭੇਜੇ ਸੁਨੇਹੇ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦੂਤ ਹੋ ਜੋ ਸੁਨੇਹੇ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਨ ਦਾ ਡਰ

ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦ ਨ ਸਵਰਸਿ ਕਾਜਾ ॥
ਅੰਗ-੨੨੫

ਬਿਨੁ – ਬਿਨਾਂ
ਗੁਰ ਸਬਦ – ਗੁਰੂ ਦੇ ਗਿਆਨ
ਨ ਸਵਰਸਿ – ਨਹੀਂ ਸਵਰਦੇ
ਕਾਜਾ – ਕਾਰਜ

ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੂਝ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਸਾਡੇ ਕਾਰਜ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।


“ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭੂਤੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੁੱਖੇ ਰਾਖਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੁਕਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਇਸਤਰਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ…

ਇਹ ਸਭ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ…

ਅਖੀਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਪਨਾ ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਦਰਿੰਦਾ ਉਸ ਭੈਭੀਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਚੀਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਔਰਤ ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

“ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਹੋ! ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੋਗੇ!”

ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ? ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ।”


ਰਾਖਸ਼ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਡਰ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰ: “ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ”
ਜ: “ਠੀਕ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਵੀ ਹੋਏਗਾ।”

ਸ: “ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?
ਜ: “ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਬਸ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕੁ ਬੰਦੇ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।”

ਪ੍ਰ: “ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਂਗਾ?”
ਜ: “ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਜੀਅ ਸਕਦੇ, ਤਬਾਹੀ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਜੀਅ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀਓ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਹੋ।”

ਸ: “ਕੀ ਜੇ …?
ਜ: “ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾ ਦਿਓ। ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੁਣਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਬ ਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਮ,ਕ੍ਰੋਧ

ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਵਸਿ ਕਰੈ ਪਵਣੁ ਉਡੰਤ ਨ ਧਾਵੈ ॥
ਅੰਗ-੧੩੯੫

ਕਾਮ – ਕਾਮ ਵਾਸ਼ਨਾ
ਕ੍ਰੋਧ – ਗੁੱਸਾ
ਵਸਿ– ਕਾਬੂ
ਪਵਣੁ – ਚੰਚਲ ਮਨ
ਧਾਵੈ – ਭਟਕੋ

ਤੁਸੀਂ ਕਾਮ,ਕ੍ਰੋਧ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਇਸਤਰਾਂ ਬੇਚੈਨ ਨਹੀਂ ਭਟਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।


ਬੇਚੈਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਰੇਮਜ਼ ਸੈਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

“ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਗੁਰੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੇਲਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।”

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ: “ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਬੇਚੈਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਕੁਝ ਵਿਰਲੇ ਲੋਕ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਮਨ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?”

ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:
“ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਖੜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੱਖੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਕੋਲ ਗੂੰਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਹਾਥੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਖੀ ਫਿਰ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ। “

ਇਹ ਸਭ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ:
“ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਬੇਚੈਨ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ?”

ਮੱਖੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
“ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਸੁਣਦੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸੁੰਘਦੀ ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹੋ?”

ਹਾਥੀ ਨੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:
“ਮੇਰੀਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਬਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ:
“ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ! ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਿਰੰਤਰ ਭਟਕਦਾ ਰਹੇਗਾ ਜੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਵਾਂਗਾ। ਇਹੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।”

“ਹਾਂ, ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ,” ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। “ਮਨ ਬੇਚੈਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰੋ।”

ਜੂਠ..

ਦਫਤਰੋਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਫਾਟਕ ਬੰਦ ਸੀ..
ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਾਜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕੇ ਅਜੇ ਹੋਰ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਣੀ..!

ਕਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਾਗੇ ਬੋਹੜ ਹੇਠ ਬਣੇ ਥੜੇ ਤੇ ਆਣ ਬੈਠਾ..
ਲਾਗੇ ਹੀ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਬਾ ਜੀ ਭੋਏਂ ਤੇ ਪਰਣਾ ਵਿਛਾਈ ਆਪਣੀ ਮੌਜ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ..!

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਸੁੱਝੀ..
ਥੜੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰ ਆਇਆ ਤੇ ਓਹਨਾ ਕੋਲ ਹੀ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਆਣ ਬੈਠਾ..
ਨਜਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਸਹਿ ਸੁਬਾਹ ਹੀ ਪੁੱਛ ਲਿਆ..
“ਬਾਬਿਓ ਥੋੜਾ ਟਾਈਮ ਹੈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ..ਆਪਣੇ ਤਜੁਰਬੇ ਦੀ ਬਿਨਾ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਢੁਕਵੀਂ ਜਿਹੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਨਸੀਹਤ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਜਾਓ”

ਓਹਨਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ..ਥੋੜਾ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਫੇਰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਲਿਆ..”ਪੁੱਤਰ ਕਦੀ ਭਾਂਡੇ ਧੋਤੇ ਈ?
ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ..”ਹਾਂਜੀ ਧੋਤੇ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਈ ਵਾਰ..ਨਾਲਦੀ ਥੋੜੀ ਤੱਤੇ ਸੁਬਾਹ ਦੀ ਜੂ ਹੋਈ”

“ਫੇਰ ਕੀ ਸਿਖਿਆ ਤੂੰ ਭਾਂਡੇ ਮਾਂਜ ਕੇ..?”
ਓਹਨਾ ਨੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਸਵਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ!

“ਸਮਝ ਨੀ ਲੱਗੀ ਬਾਬਾ ਜੀ”
ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁਆਲੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਓਹਨਾ ਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ..!

ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਮੁਸਕੁਰਾਏ…ਮੁੜ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ..”ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਜੂਠੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਘੱਟ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਂਜਣਾ ਪੈਂਦਾ ਏ..ਬੱਸ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੱਚ”

ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੂਕਦੀ ਹੋਈ ਗੱਡੀ ਵੀ ਲੰਘ ਗਈ..ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇੰਝ ਲੱਗਾ ਜਿੱਦਾਂ ਦੋ ਫਾਟਕ ਖੁੱਲੇ ਹੋਣ..ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰ ਵਾਲਾ!

“ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ”

ਅਗਹੁ ਦੇਖੈ ਪਿਛਹੁ ਦੇਖੈ ਤੁਝ ਤੇ ਕਹਾ ਛਪਾਵੈ ॥
ਅੰਗ-੧੫੬

ਅਗਹੁ – ਅੱਗੋਂ
ਦੇਖੈ – ਦੇਖਦਾ ਹੈ
ਪਿਛਹੁ – ਪਿੱਛੋਂ
ਤੁਝ ਤੇ – ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ
ਕਹਾ – ਕਿਵੇਂ
ਛਪਾਵੈ – ਲੁਕਾਈਏ

ਰੱਬ ਸਾਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਰੱਬ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?


ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਈਨ ‘ਚ ਖੜੇ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਢੇਰ ਪਿਆ ਸੀ।

ਨਨ ਨੇ ਸੇਬ ਦੀ ਟਰੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ:

“ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਲਓ। ਰੱਬ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।”

ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਚੌਕਲੇਟ ਚਿੱਪ ਕੂਕੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਢੇਰ ਪਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਲਿਖ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਸੀ ਕਿ, “ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਲੈ ਜਾਓ। ਰੱਬ ਸਭ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ———

ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਛੱਤ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੈਮਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਥੋੜਾ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ ਕੈਮਰੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਹੋਣੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਚਾਹੇ ਇਹ ਸਮਾਜ, ਕਾਨੂੰਨ, ਕਰਮ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਜਾਂ ਉਹ ਭਲਿਆਈ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜ਼ਮੀਰ ਹੀ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜੱਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ “ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ” ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਹੈ।

ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਇਕੱਠਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ!

ਅਤ੍ਹੰਤ ਆਸਾ ਆਥਿਤ੍ਹ ਭਵਨੰ ॥
ਅੰਗ -੧੩੫੪

ਅਤ੍ਹੰਤ – ਬੇਅੰਤ
ਆਸਾ – ਇੱਛਾਵਾਂ
ਆਥਿਤ੍ਹ – ਮਹਿਮਾਨ
ਭਵਨੰ – ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬੇਅੰਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।


ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੀਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਾਡੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕਠਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ…

ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਬਸ ਸਟਾਪ ਤੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਬਸ ਵਿੱਚ ਚੜ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ।

ਉਸਨੇ ਸੀਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਕਈ ਬੈਗਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਬੋਲ ਰਹੀ।

ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:

“ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਰੁੱਖੇ ਬਣ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਇੱਕਠਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਸਟਾਪ ਤੇ ਉਤਰ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਜਵਾਬ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ:

“ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਮਿਲਣੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ।”

ਜੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਝਗੜਿਆਂ, ਵਿਅਰਥ ਬਹਿਸਾਂ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਅਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਨੁਕਸ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਵਰਤ ਕੇ ਨਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰੀਏ। ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਤੋੜਿਆ ਹੈ?

ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ।

ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੱਗੀਆ ਹੈ?

ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ।

ਜੋ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੀਏ ਕਿ ਸਾਡਾ ਇੱਕਠਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ।

ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ।

ਇੱਕਠਿਆਂ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ।

ਆਓ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੀਏ। ਆਓ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਲਈ ਮਾਫ ਕਰੀਏ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਈਏ।

ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਫੀ ਹੈ।

ਆਖਰਕਾਰ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਇਕੱਠਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ!