ਲੰਮਾ ਚਿਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਦਾਸੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕਦਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਨੀਂਦ ,ਖਾਣਾ -ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜ ।

ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ
੧.ਨੀਂਦ (ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਘਟ ਜਾਣਾ )
੨.ਖਾਣਾ- ਪੀਣਾ (ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਘਟ ਜਾਣਾ )
੩.ਉਦਾਸੀ
੪.ਕੰਮਕਾਜ ਸ਼ੌਂਕ ਹੀ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਉਚਾਟ ਹੋ ਜਾਣਾ
੫.ਵਾਧੂ ਡਰ ਲੱਗਣਾ, ਅਣਦੇਖੇ ਡਰ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿਣਾ
੬.ਨਾ ਉਮੀਦੀ, ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸ ਜਾਣਾ
੭.ਸਵੈ -ਘਟਾਓਵਾਦੀ ਅਹਿਸਾਸ
੮.ਪਾਚਨ -ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ
੯.ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੱਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ
੧੦.ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾ ਬਣਨਾ
੧੧.ਬਾਰ -ਬਾਰ ਰੋਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਨਾ
੧੨.ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣਾ

ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ ।ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤਕ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।ਸਗੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ,ਉਹ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ । ਐਵੇਂ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੀ ।

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ।
ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰੀਏ।

ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰੀਏ । ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਚਿਹਰਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਬੀਰਾ ਆਪਨ ਬੁਰਾ ਮਿਟਾਵੈ ॥ ਤਾਹੂ ਬੁਰਾ ਨਿਕਟਿ ਨਹੀ ਆਵੈ ॥
ਅੰਗ- ੨੫੮

ਬੀਰਾ– ਹੇ ਬਹਾਦਰ ਮਨੁੱਖਾ
ਆਪਨ– ਆਪਣਾ
ਬੁਰਾ– ਬੁਰਾ
ਮਿਟਾਵੈ– ਖ਼ਤਮ ਕਰੇ
ਨਿਕਟਿ– ਕੋਲ
ਨਹੀ ਆਵੈ– ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ

ਜੋ ਆਪਣੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਯਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਰੋਕਣਗੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਦੇਣਗੇ। ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੰਨੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇੱਕ ਲੇਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ ਕਿ ਏਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਉਂ ਹਨ? ਕਈ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣਾ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਲੋਕ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਹ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਚਾਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਤਬਦੀਲੀ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਬਾਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪੁੱਤਰ, ਕੰਧ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਕੰਧ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।’

ਸੁਹਿਰਦ ਬਣੋ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਜੇ ਲੋਕ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੋ।

ਜੇ ਕਿਤੋਂ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਬਦਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਉਹ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।

ਪਰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੈਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਨੀਵੇਂ ਖਿਆਲਾਂ, ਮਲੀਨ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਹਵਾੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਇਹ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਹਵਾੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵੀ ਗੰਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਇਹ ਹਵਾੜ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਬਦਬੂ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹਰ ਵਕਤ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਸੀ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾ ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਜੇ – ਸਹਿਜੇ ਸਾਡੀ ਸੁੰਘਣ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾ ਬਿਬੇਕ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ । ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬਦਬੂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।

ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਬਦਬੂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੋਠੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਅਸੀ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉੱਚਿਆਂ ਖਿਆਲਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਾਂ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਜੋ ਕਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਹੋਇ ਨਿਰਮਲਾ ਕਟੀਅੈ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸ॥ (੪੪)

ਸੰਤ ਮੰਡਲ ਮਹਿ ਨਿਰਮਲ ਰੀਤਿ॥
ਸੰਤਸੰਗਿ ਹੋਇ ਏਕ ਪਰੀਤਿ॥ (੧੧੪੬)

ਗੁਰੂ ਜਿਨਾ ਕਾ ਅੰਧੁਲਾ ਚੇਲੇ ਨਾਹੀ ਠਾਉ ॥
ਅੰਗ-੫੮

ਗੁਰੂ – ਗੁਰੂ
ਜਿਨਾ ਕਾ – ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ
ਅੰਧੁਲਾ – ਅੰਨ੍ਹਾ
ਚੇਲੇ – ਚੇਲਿਆਂ ਦਾ
ਨਾਹੀ – ਨਹੀਂ ਕੋਈ
ਠਾਉ – ਟਿਕਾਣਾ

ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਕਾਰਨ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਦੇਵਤੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰੱਬੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ “ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਰ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਸ਼ੁਭ ਰੰਗ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਾਰ ਖਰੀਦੀ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਾਰ ਉਸ ਰੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਰੀਦੀ ਜਿਸਦੀ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੋਅਰੂਮ ਤੋਂ ਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੜਕ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਾਪਸ ਦੇਵਤੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ “ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਐਵੇਂ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?”

ਰੱਬੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ ਮਾਰੂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਰ ਦਾ ਰੰਗ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਬਚ ਗਈ।”

ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਆਹ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੇ ਜੋਤਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਏ ਵਿਆਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਆਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੰਨ ਲਵੋ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣੇ ਪੈਣਗੇ।

ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ‘ਦੇਵਤੇ’ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੀ ਅਥਾਹ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਤਰਕ ਜਾਂ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ। ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ ਗਲਤ ਹੈ।